🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:49:07 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रापित (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रापितःप्रापितौप्रापिताः
द्वितीयाप्रापितम्प्रापितौप्रापितान्
तृतीयाप्रापितेनप्रापिताभ्याम्प्रापितैः
चतुर्थीप्रापितायप्रापिताभ्याम्प्रापितेभ्यः
पञ्चमीप्रापितात् / प्रापिताद्प्रापिताभ्याम्प्रापितेभ्यः
षष्ठीप्रापितस्यप्रापितयोःप्रापितानाम्
सप्तमीप्रापितेप्रापितयोःप्रापितेषु
सम्बोधनहे प्रापितहे प्रापितौहे प्रापिताः

अर्थ: —
English: (fr. Caus.) caused to attain to or arrive at, led, conveyed or conducted to or into, possessed of (acc.), MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रापित (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रापितम्प्रापितेप्रापितानि
द्वितीयाप्रापितम्प्रापितेप्रापितानि
तृतीयाप्रापितेनप्रापिताभ्याम्प्रापितैः
चतुर्थीप्रापितायप्रापिताभ्याम्प्रापितेभ्यः
पञ्चमीप्रापितात् / प्रापिताद्प्रापिताभ्याम्प्रापितेभ्यः
षष्ठीप्रापितस्यप्रापितयोःप्रापितानाम्
सप्तमीप्रापितेप्रापितयोःप्रापितेषु
सम्बोधनहे प्रापितहे प्रापितेहे प्रापितानि

अर्थ: —
English: (fr. Caus.) caused to attain to or arrive at, led, conveyed or conducted to or into, possessed of (acc.), MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬