🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:19:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रियतम (पुंलिङ्ग)

अत्यंत प्रिय, सबसे अधिक प्यारा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रियतमःप्रियतमौप्रियतमाः
द्वितीयाप्रियतमम्प्रियतमौप्रियतमान्
तृतीयाप्रियतमेनप्रियतमाभ्याम्प्रियतमैः
चतुर्थीप्रियतमायप्रियतमाभ्याम्प्रियतमेभ्यः
पञ्चमीप्रियतमात् / प्रियतमाद्प्रियतमाभ्याम्प्रियतमेभ्यः
षष्ठीप्रियतमस्यप्रियतमयोःप्रियतमानाम्
सप्तमीप्रियतमेप्रियतमयोःप्रियतमेषु
सम्बोधनहे प्रियतमहे प्रियतमौहे प्रियतमाः

अर्थ: अत्यंत प्रिय, सबसे अधिक प्यारा

📚 अमरकोश में:
• जीवितेश (३.३.२३०) — पर्याय: यमराज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रियतम (नपुंसकलिङ्ग)

अत्यंत प्रिय, सबसे अधिक प्यारा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रियतमम्प्रियतमेप्रियतमानि
द्वितीयाप्रियतमम्प्रियतमेप्रियतमानि
तृतीयाप्रियतमेनप्रियतमाभ्याम्प्रियतमैः
चतुर्थीप्रियतमायप्रियतमाभ्याम्प्रियतमेभ्यः
पञ्चमीप्रियतमात् / प्रियतमाद्प्रियतमाभ्याम्प्रियतमेभ्यः
षष्ठीप्रियतमस्यप्रियतमयोःप्रियतमानाम्
सप्तमीप्रियतमेप्रियतमयोःप्रियतमेषु
सम्बोधनहे प्रियतमहे प्रियतमेहे प्रियतमानि

अर्थ: अत्यंत प्रिय, सबसे अधिक प्यारा

📚 अमरकोश में:
• जीवितेश (३.३.२३०) — पर्याय: यमराज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें