🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:00:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रेत (पुंलिङ्ग)

इस संसार से गया हुआ, मृत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रेतःप्रेतौप्रेताः
द्वितीयाप्रेतम्प्रेतौप्रेतान्
तृतीयाप्रेतेनप्रेताभ्याम्प्रेतैः
चतुर्थीप्रेतायप्रेताभ्याम्प्रेतेभ्यः
पञ्चमीप्रेतात् / प्रेताद्प्रेताभ्याम्प्रेतेभ्यः
षष्ठीप्रेतस्यप्रेतयोःप्रेतानाम्
सप्तमीप्रेतेप्रेतयोःप्रेतेषु
सम्बोधनहे प्रेतहे प्रेतौहे प्रेताः

अर्थ: इस संसार से गया हुआ, मृत
संस्कृत: पर्याय: नारक

📚 अमरकोश में:
• नरक के प्राणी (१.९.२) — पर्याय: नारक
• मरा हुआ (२.८.११७) — पर्याय: परासु, प्राप्तपंचत्व, परेत, संस्थित, मृत, प्रमीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रेत (नपुंसकलिङ्ग)

इस संसार से गया हुआ, मृत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रेतम्प्रेतेप्रेतानि
द्वितीयाप्रेतम्प्रेतेप्रेतानि
तृतीयाप्रेतेनप्रेताभ्याम्प्रेतैः
चतुर्थीप्रेतायप्रेताभ्याम्प्रेतेभ्यः
पञ्चमीप्रेतात् / प्रेताद्प्रेताभ्याम्प्रेतेभ्यः
षष्ठीप्रेतस्यप्रेतयोःप्रेतानाम्
सप्तमीप्रेतेप्रेतयोःप्रेतेषु
सम्बोधनहे प्रेतहे प्रेतेहे प्रेतानि

अर्थ: इस संसार से गया हुआ, मृत
संस्कृत: पर्याय: नारक

📚 अमरकोश में:
• नरक के प्राणी (१.९.२) — पर्याय: नारक
• मरा हुआ (२.८.११७) — पर्याय: परासु, प्राप्तपंचत्व, परेत, संस्थित, मृत, प्रमीत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें