🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:59:40 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रेमन् (नपुंसकलिङ्ग)

- प्रियस्य भावः इमनिच् प्रादेशः एकाच्कत्वात् न टिलोपः- तारा .

🔎 आपका लिखा रूप प्रेम = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रेमप्रेम्णी / प्रेमनीप्रेमाणि
द्वितीयाप्रेमप्रेम्णी / प्रेमनीप्रेमाणि
तृतीयाप्रेम्णाप्रेमभ्याम्प्रेमभिः
चतुर्थीप्रेम्णेप्रेमभ्याम्प्रेमभ्यः
पञ्चमीप्रेम्णःप्रेमभ्याम्प्रेमभ्यः
षष्ठीप्रेम्णःप्रेम्णोःप्रेम्णाम्
सप्तमीप्रेम्णि / प्रेमनिप्रेम्णोःप्रेमसु
सम्बोधनहे प्रेमन् / हे प्रेमहे प्रेम्णी / हे प्रेमनीहे प्रेमाणि

अर्थ: - प्रियस्य भावः इमनिच् प्रादेशः एकाच्कत्वात् न टिलोपः- तारा .
संस्कृत: स्नेहः · पर्याय: प्रियता, हार्द, स्नेह, प्रणय

📚 अमरकोश में:
• प्रेम के नाम (१.७.२८) — पर्याय: प्रेमा, प्रियता, हार्द, स्नेह

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें