🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:28:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्रोतघन (पुंलिङ्ग)

- बादलों में डूबा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रोतघनःप्रोतघनौप्रोतघनाः
द्वितीयाप्रोतघनम्प्रोतघनौप्रोतघनान्
तृतीयाप्रोतघनेनप्रोतघनाभ्याम्प्रोतघनैः
चतुर्थीप्रोतघनायप्रोतघनाभ्याम्प्रोतघनेभ्यः
पञ्चमीप्रोतघनात् / प्रोतघनाद्प्रोतघनाभ्याम्प्रोतघनेभ्यः
षष्ठीप्रोतघनस्यप्रोतघनयोःप्रोतघनानाम्
सप्तमीप्रोतघनेप्रोतघनयोःप्रोतघनेषु
सम्बोधनहे प्रोतघनहे प्रोतघनौहे प्रोतघनाः

अर्थ: - बादलों में डूबा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्रोतघन (नपुंसकलिङ्ग)

- बादलों में डूबा हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्रोतघनम्प्रोतघनेप्रोतघनानि
द्वितीयाप्रोतघनम्प्रोतघनेप्रोतघनानि
तृतीयाप्रोतघनेनप्रोतघनाभ्याम्प्रोतघनैः
चतुर्थीप्रोतघनायप्रोतघनाभ्याम्प्रोतघनेभ्यः
पञ्चमीप्रोतघनात् / प्रोतघनाद्प्रोतघनाभ्याम्प्रोतघनेभ्यः
षष्ठीप्रोतघनस्यप्रोतघनयोःप्रोतघनानाम्
सप्तमीप्रोतघनेप्रोतघनयोःप्रोतघनेषु
सम्बोधनहे प्रोतघनहे प्रोतघनेहे प्रोतघनानि

अर्थ: - बादलों में डूबा हुआ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬