🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:23:18 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्लाक्ष (नपुंसकलिङ्ग)

अण् प्लक्ष का फल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्लाक्षम्प्लाक्षेप्लाक्षाणि
द्वितीयाप्लाक्षम्प्लाक्षेप्लाक्षाणि
तृतीयाप्लाक्षेणप्लाक्षाभ्याम्प्लाक्षैः
चतुर्थीप्लाक्षायप्लाक्षाभ्याम्प्लाक्षेभ्यः
पञ्चमीप्लाक्षात् / प्लाक्षाद्प्लाक्षाभ्याम्प्लाक्षेभ्यः
षष्ठीप्लाक्षस्यप्लाक्षयोःप्लाक्षाणाम्
सप्तमीप्लाक्षेप्लाक्षयोःप्लाक्षेषु
सम्बोधनहे प्लाक्षहे प्लाक्षेहे प्लाक्षाणि

अर्थ: अण् प्लक्ष का फल

📚 अमरकोश में:
• पीपल, बाँस, पाकड़, बरगद और इंगुदी के फल (२.४.१८) — पर्याय: आश्वत्थ, वैणव, नैयग्रोध, ऐंगुद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें