🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:24:22 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्लुष्ट (पुंलिङ्ग)

झुलसाया गया, जलाया गया, दागा गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्लुष्टःप्लुष्टौप्लुष्टाः
द्वितीयाप्लुष्टम्प्लुष्टौप्लुष्टान्
तृतीयाप्लुष्टेनप्लुष्टाभ्याम्प्लुष्टैः
चतुर्थीप्लुष्टायप्लुष्टाभ्याम्प्लुष्टेभ्यः
पञ्चमीप्लुष्टात् / प्लुष्टाद्प्लुष्टाभ्याम्प्लुष्टेभ्यः
षष्ठीप्लुष्टस्यप्लुष्टयोःप्लुष्टानाम्
सप्तमीप्लुष्टेप्लुष्टयोःप्लुष्टेषु
सम्बोधनहे प्लुष्टहे प्लुष्टौहे प्लुष्टाः

अर्थ: झुलसाया गया, जलाया गया, दागा गया
संस्कृत: पर्याय: प्रुष्ट, उषित, दग्ध

📚 अमरकोश में:
• जला हुआ (३.१.९८) — पर्याय: प्रुष्ट, उषित, दग्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्लुष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

झुलसाया गया, जलाया गया, दागा गया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्लुष्टम्प्लुष्टेप्लुष्टानि
द्वितीयाप्लुष्टम्प्लुष्टेप्लुष्टानि
तृतीयाप्लुष्टेनप्लुष्टाभ्याम्प्लुष्टैः
चतुर्थीप्लुष्टायप्लुष्टाभ्याम्प्लुष्टेभ्यः
पञ्चमीप्लुष्टात् / प्लुष्टाद्प्लुष्टाभ्याम्प्लुष्टेभ्यः
षष्ठीप्लुष्टस्यप्लुष्टयोःप्लुष्टानाम्
सप्तमीप्लुष्टेप्लुष्टयोःप्लुष्टेषु
सम्बोधनहे प्लुष्टहे प्लुष्टेहे प्लुष्टानि

अर्थ: झुलसाया गया, जलाया गया, दागा गया
संस्कृत: पर्याय: प्रुष्ट, उषित, दग्ध

📚 अमरकोश में:
• जला हुआ (३.१.९८) — पर्याय: प्रुष्ट, उषित, दग्ध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें