🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:19:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

प्सात (पुंलिङ्ग)

क्त खाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्सातःप्सातौप्साताः
द्वितीयाप्सातम्प्सातौप्सातान्
तृतीयाप्सातेनप्साताभ्याम्प्सातैः
चतुर्थीप्सातायप्साताभ्याम्प्सातेभ्यः
पञ्चमीप्सातात् / प्साताद्प्साताभ्याम्प्सातेभ्यः
षष्ठीप्सातस्यप्सातयोःप्सातानाम्
सप्तमीप्सातेप्सातयोःप्सातेषु
सम्बोधनहे प्सातहे प्सातौहे प्साताः

अर्थ: क्त खाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: भक्षित, चर्वित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित

📚 अमरकोश में:
• खाया हुआ (३.१.१०९) — पर्याय: भक्षित, चर्वित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित, खादित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

प्सात (नपुंसकलिङ्ग)

क्त खाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्सातम्प्सातेप्सातानि
द्वितीयाप्सातम्प्सातेप्सातानि
तृतीयाप्सातेनप्साताभ्याम्प्सातैः
चतुर्थीप्सातायप्साताभ्याम्प्सातेभ्यः
पञ्चमीप्सातात् / प्साताद्प्साताभ्याम्प्सातेभ्यः
षष्ठीप्सातस्यप्सातयोःप्सातानाम्
सप्तमीप्सातेप्सातयोःप्सातेषु
सम्बोधनहे प्सातहे प्सातेहे प्सातानि

अर्थ: क्त खाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: भक्षित, चर्वित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित

📚 अमरकोश में:
• खाया हुआ (३.१.१०९) — पर्याय: भक्षित, चर्वित, लिप्त, प्रत्यवसित, गिलित, खादित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें