🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:00:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

फलत्रिक (नपुंसकलिङ्ग)

फल (परिणाम, फल) + त्रिक (तिगड्डा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाफलत्रिकम्फलत्रिकेफलत्रिकाणि
द्वितीयाफलत्रिकम्फलत्रिकेफलत्रिकाणि
तृतीयाफलत्रिकेणफलत्रिकाभ्याम्फलत्रिकैः
चतुर्थीफलत्रिकायफलत्रिकाभ्याम्फलत्रिकेभ्यः
पञ्चमीफलत्रिकात् / फलत्रिकाद्फलत्रिकाभ्याम्फलत्रिकेभ्यः
षष्ठीफलत्रिकस्यफलत्रिकयोःफलत्रिकाणाम्
सप्तमीफलत्रिकेफलत्रिकयोःफलत्रिकेषु
सम्बोधनहे फलत्रिकहे फलत्रिकेहे फलत्रिकाणि

अर्थ: फल (परिणाम, फल) + त्रिक (तिगड्डा)
संस्कृत: पर्याय: त्रिफला
English: ‘f°-triad’, the 3 myrobalans, ib.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें