🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:27:29 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

फलस्थ (पुंलिङ्ग)

फल (परिणाम, फल) + स्थ (खड़ा होने वाला, ठहरने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाफलस्थःफलस्थौफलस्थाः
द्वितीयाफलस्थम्फलस्थौफलस्थान्
तृतीयाफलस्थेनफलस्थाभ्याम्फलस्थैः
चतुर्थीफलस्थायफलस्थाभ्याम्फलस्थेभ्यः
पञ्चमीफलस्थात् / फलस्थाद्फलस्थाभ्याम्फलस्थेभ्यः
षष्ठीफलस्थस्यफलस्थयोःफलस्थानाम्
सप्तमीफलस्थेफलस्थयोःफलस्थेषु
सम्बोधनहे फलस्थहे फलस्थौहे फलस्थाः

अर्थ: फल (परिणाम, फल) + स्थ (खड़ा होने वाला, ठहरने वाला)
English: useful (cf. -संस्थ),ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

फलस्थ (नपुंसकलिङ्ग)

फल (परिणाम, फल) + स्थ (खड़ा होने वाला, ठहरने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाफलस्थम्फलस्थेफलस्थानि
द्वितीयाफलस्थम्फलस्थेफलस्थानि
तृतीयाफलस्थेनफलस्थाभ्याम्फलस्थैः
चतुर्थीफलस्थायफलस्थाभ्याम्फलस्थेभ्यः
पञ्चमीफलस्थात् / फलस्थाद्फलस्थाभ्याम्फलस्थेभ्यः
षष्ठीफलस्थस्यफलस्थयोःफलस्थानाम्
सप्तमीफलस्थेफलस्थयोःफलस्थेषु
सम्बोधनहे फलस्थहे फलस्थेहे फलस्थानि

अर्थ: फल (परिणाम, फल) + स्थ (खड़ा होने वाला, ठहरने वाला)
English: useful (cf. -संस्थ),ib.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें