🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:51:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

फुत्कृ (पुंलिङ्ग)

फूँक मारना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाफुत्काफुत्कारौफुत्कारः
द्वितीयाफुत्कारम्फुत्कारौफुत्कॄन्
तृतीयाफुत्क्राफुत्कृभ्याम्फुत्कृभिः
चतुर्थीफुत्क्रेफुत्कृभ्याम्फुत्कृभ्यः
पञ्चमीफुत्कुःफुत्कृभ्याम्फुत्कृभ्यः
षष्ठीफुत्कुःफुत्क्रोःफुत्कॄणाम्
सप्तमीफुत्करिफुत्क्रोःफुत्कृषु
सम्बोधनहे फुत्कःहे फुत्कारौहे फुत्कारः

अर्थ: फूँक मारना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

फुत्कृ (स्त्रीलिङ्ग)

फूँक मारना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाफुत्काफुत्करौफुत्करः
द्वितीयाफुत्करम्फुत्करौफुत्कॄः
तृतीयाफुत्क्राफुत्कृभ्याम्फुत्कृभिः
चतुर्थीफुत्क्रेफुत्कृभ्याम्फुत्कृभ्यः
पञ्चमीफुत्कुःफुत्कृभ्याम्फुत्कृभ्यः
षष्ठीफुत्कुःफुत्क्रोःफुत्कॄणाम्
सप्तमीफुत्करिफुत्क्रोःफुत्कृषु
सम्बोधनहे फुत्कःहे फुत्करौहे फुत्करः

अर्थ: फूँक मारना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

फुत्कृ (नपुंसकलिङ्ग)

फूँक मारना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाफुत्कृफुत्कृणीफुत्कॄणि
द्वितीयाफुत्कृफुत्कृणीफुत्कॄणि
तृतीयाफुत्कृणा / फुत्क्राफुत्कृभ्याम्फुत्कृभिः
चतुर्थीफुत्कृणे / फुत्क्रेफुत्कृभ्याम्फुत्कृभ्यः
पञ्चमीफुत्कृणः / फुत्कुःफुत्कृभ्याम्फुत्कृभ्यः
षष्ठीफुत्कृणः / फुत्कुःफुत्कृणोः / फुत्क्रोःफुत्कॄणाम्
सप्तमीफुत्कृणि / फुत्करिफुत्कृणोः / फुत्क्रोःफुत्कृषु
सम्बोधनहे फुत्कृ / हे फुत्कःहे फुत्कृणीहे फुत्कॄणि

अर्थ: फूँक मारना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें