🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:44:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बकपुष्प (पुंलिङ्ग)

बक (ठग, धूर्त) + पुष्प (विस्तार होना, खिलना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबकपुष्पःबकपुष्पौबकपुष्पाः
द्वितीयाबकपुष्पम्बकपुष्पौबकपुष्पान्
तृतीयाबकपुष्पेणबकपुष्पाभ्याम्बकपुष्पैः
चतुर्थीबकपुष्पायबकपुष्पाभ्याम्बकपुष्पेभ्यः
पञ्चमीबकपुष्पात् / बकपुष्पाद्बकपुष्पाभ्याम्बकपुष्पेभ्यः
षष्ठीबकपुष्पस्यबकपुष्पयोःबकपुष्पाणाम्
सप्तमीबकपुष्पेबकपुष्पयोःबकपुष्पेषु
सम्बोधनहे बकपुष्पहे बकपुष्पौहे बकपुष्पाः

अर्थ: बक (ठग, धूर्त) + पुष्प (विस्तार होना, खिलना)
English: Agati Grandiflora, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬