🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:22:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बदरा (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबदराबदरेबदराः
द्वितीयाबदराम्बदरेबदराः
तृतीयाबदरयाबदराभ्याम्बदराभिः
चतुर्थीबदरायैबदराभ्याम्बदराभ्यः
पञ्चमीबदरायाःबदराभ्याम्बदराभ्यः
षष्ठीबदरायाःबदरयोःबदराणाम्
सप्तमीबदरायाम्बदरयोःबदरासु
सम्बोधनहे बदरेहे बदरेहे बदराः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: तुण्डिकेरी, समुद्रान्ता, कार्पासी
English: the cotton shrub, L.

📚 अमरकोश में:
• कपास के पौधे के नाम (२.४.११६) — पर्याय: तुण्डिकेरी, समुद्रान्ता, कार्पासी
• वाराहीकन्द के नाम (२.४.१५१) — पर्याय: विष्वक्सेनप्रिया, गृष्टि, वाराही

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें