🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:58:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बन्धि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबन्धिःबन्धीबन्धयः
द्वितीयाबन्धिम्बन्धीबन्धीन्
तृतीयाबन्धिनाबन्धिभ्याम्बन्धिभिः
चतुर्थीबन्धयेबन्धिभ्याम्बन्धिभ्यः
पञ्चमीबन्धेःबन्धिभ्याम्बन्धिभ्यः
षष्ठीबन्धेःबन्ध्योःबन्धीनाम्
सप्तमीबन्धौबन्ध्योःबन्धिषु
सम्बोधनहे बन्धेहे बन्धीहे बन्धयः

अर्थ: —
English: N. of an Asura, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बन्धि (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबन्धिःबन्धीबन्धयः
द्वितीयाबन्धिम्बन्धीबन्धीः
तृतीयाबन्ध्याबन्धिभ्याम्बन्धिभिः
चतुर्थीबन्धये / बन्ध्यैबन्धिभ्याम्बन्धिभ्यः
पञ्चमीबन्धेः / बन्ध्याःबन्धिभ्याम्बन्धिभ्यः
षष्ठीबन्धेः / बन्ध्याःबन्ध्योःबन्धीनाम्
सप्तमीबन्धौ / बन्ध्याम्बन्ध्योःबन्धिषु
सम्बोधनहे बन्धेहे बन्धीहे बन्धयः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें