🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:54:56 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बन्धुकी (स्त्रीलिङ्ग)

असती स्त्री

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबन्धुकीबन्धुक्यौबन्धुक्यः
द्वितीयाबन्धुकीम्बन्धुक्यौबन्धुकीः
तृतीयाबन्धुक्याबन्धुकीभ्याम्बन्धुकीभिः
चतुर्थीबन्धुक्यैबन्धुकीभ्याम्बन्धुकीभ्यः
पञ्चमीबन्धुक्याःबन्धुकीभ्याम्बन्धुकीभ्यः
षष्ठीबन्धुक्याःबन्धुक्योःबन्धुकीनाम्
सप्तमीबन्धुक्याम्बन्धुक्योःबन्धुकीषु
सम्बोधनहे बन्धुकिहे बन्धुक्यौहे बन्धुक्यः

अर्थ: असती स्त्री

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬