🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:33:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बभ्रुक (पुंलिङ्ग)

वा, स्वार्थे कन् च" एक नक्षत्रपुंज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबभ्रुकःबभ्रुकौबभ्रुकाः
द्वितीयाबभ्रुकम्बभ्रुकौबभ्रुकान्
तृतीयाबभ्रुकेणबभ्रुकाभ्याम्बभ्रुकैः
चतुर्थीबभ्रुकायबभ्रुकाभ्याम्बभ्रुकेभ्यः
पञ्चमीबभ्रुकात् / बभ्रुकाद्बभ्रुकाभ्याम्बभ्रुकेभ्यः
षष्ठीबभ्रुकस्यबभ्रुकयोःबभ्रुकाणाम्
सप्तमीबभ्रुकेबभ्रुकयोःबभ्रुकेषु
सम्बोधनहे बभ्रुकहे बभ्रुकौहे बभ्रुकाः

अर्थ: वा, स्वार्थे कन् च" एक नक्षत्रपुंज

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बभ्रुक (नपुंसकलिङ्ग)

वा, स्वार्थे कन् च" एक नक्षत्रपुंज

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबभ्रुकम्बभ्रुकेबभ्रुकाणि
द्वितीयाबभ्रुकम्बभ्रुकेबभ्रुकाणि
तृतीयाबभ्रुकेणबभ्रुकाभ्याम्बभ्रुकैः
चतुर्थीबभ्रुकायबभ्रुकाभ्याम्बभ्रुकेभ्यः
पञ्चमीबभ्रुकात् / बभ्रुकाद्बभ्रुकाभ्याम्बभ्रुकेभ्यः
षष्ठीबभ्रुकस्यबभ्रुकयोःबभ्रुकाणाम्
सप्तमीबभ्रुकेबभ्रुकयोःबभ्रुकेषु
सम्बोधनहे बभ्रुकहे बभ्रुकेहे बभ्रुकाणि

अर्थ: वा, स्वार्थे कन् च" एक नक्षत्रपुंज
English: brownish, ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें