🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:41:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बलप्रसू (पुंलिङ्ग)

बलराम की माता रोहिणी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबलप्रसूःबलप्रस्वौबलप्रस्वः
द्वितीयाबलप्रस्वम्बलप्रस्वौबलप्रस्वः
तृतीयाबलप्रस्वाबलप्रसूभ्याम्बलप्रसूभिः
चतुर्थीबलप्रस्वेबलप्रसूभ्याम्बलप्रसूभ्यः
पञ्चमीबलप्रस्वःबलप्रसूभ्याम्बलप्रसूभ्यः
षष्ठीबलप्रस्वःबलप्रस्वोःबलप्रस्वाम्
सप्तमीबलप्रस्विबलप्रस्वोःबलप्रसूषु
सम्बोधनहे बलप्रसूःहे बलप्रस्वौहे बलप्रस्वः

अर्थ: बलराम की माता रोहिणी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बलप्रसू (स्त्रीलिङ्ग)

बलराम की माता रोहिणी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबलप्रसूःबलप्रस्वौबलप्रस्वः
द्वितीयाबलप्रस्वम्बलप्रस्वौबलप्रस्वः
तृतीयाबलप्रस्वाबलप्रसूभ्याम्बलप्रसूभिः
चतुर्थीबलप्रस्वेबलप्रसूभ्याम्बलप्रसूभ्यः
पञ्चमीबलप्रस्वःबलप्रसूभ्याम्बलप्रसूभ्यः
षष्ठीबलप्रस्वःबलप्रस्वोःबलप्रस्वाम्
सप्तमीबलप्रस्विबलप्रस्वोःबलप्रसूषु
सम्बोधनहे बलप्रसूःहे बलप्रस्वौहे बलप्रस्वः

अर्थ: बलराम की माता रोहिणी
English: Bala's (i.e. Baladeva's) mother, Rohiṇī, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें