🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:37:32 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बलभृत् (पुंलिङ्ग)

बलवान, शक्तिशाली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबलभृत् / बलभृद्बलभृतौबलभृतः
द्वितीयाबलभृतम्बलभृतौबलभृतः
तृतीयाबलभृताबलभृद्भ्याम्बलभृद्भिः
चतुर्थीबलभृतेबलभृद्भ्याम्बलभृद्भ्यः
पञ्चमीबलभृतःबलभृद्भ्याम्बलभृद्भ्यः
षष्ठीबलभृतःबलभृतोःबलभृताम्
सप्तमीबलभृतिबलभृतोःबलभृत्सु
सम्बोधनहे बलभृत् / हे बलभृद्हे बलभृतौहे बलभृतः

अर्थ: बलवान, शक्तिशाली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बलभृत् (स्त्रीलिङ्ग)

बलवान, शक्तिशाली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबलभृत् / बलभृद्बलभृतौबलभृतः
द्वितीयाबलभृतम्बलभृतौबलभृतः
तृतीयाबलभृताबलभृद्भ्याम्बलभृद्भिः
चतुर्थीबलभृतेबलभृद्भ्याम्बलभृद्भ्यः
पञ्चमीबलभृतःबलभृद्भ्याम्बलभृद्भ्यः
षष्ठीबलभृतःबलभृतोःबलभृताम्
सप्तमीबलभृतिबलभृतोःबलभृत्सु
सम्बोधनहे बलभृत् / हे बलभृद्हे बलभृतौहे बलभृतः

अर्थ: बलवान, शक्तिशाली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बलभृत् (नपुंसकलिङ्ग)

बलवान, शक्तिशाली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबलभृत् / बलभृद्बलभृतीबलभृन्ति
द्वितीयाबलभृत् / बलभृद्बलभृतीबलभृन्ति / बलभानि
तृतीयाबलभ्ना / बलभृताबलभृद्भ्याम् / बलभभ्याम्बलभृद्भिः / बलभभिः
चतुर्थीबलभ्ने / बलभृतेबलभृद्भ्याम् / बलभभ्याम्बलभृद्भ्यः / बलभभ्यः
पञ्चमीबलभ्नः / बलभृतःबलभृद्भ्याम् / बलभभ्याम्बलभृद्भ्यः / बलभभ्यः
षष्ठीबलभ्नः / बलभृतःबलभ्नोः / बलभृतोःबलभ्नाम् / बलभृताम्
सप्तमीबलभनि / बलभ्नि / बलभृतिबलभ्नोः / बलभृतोःबलभृत्सु / बलभसु
सम्बोधनहे बलभृत् / हे बलभृद्हे बलभृतीहे बलभृन्ति

अर्थ: बलवान, शक्तिशाली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें