🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:31:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बलाढ्य (पुंलिङ्ग)

बल (सामर्थ्य, शक्ति) + आढ्य (सम्पन्न, समृद्ध)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबलाढ्यःबलाढ्यौबलाढ्याः
द्वितीयाबलाढ्यम्बलाढ्यौबलाढ्यान्
तृतीयाबलाढ्येनबलाढ्याभ्याम्बलाढ्यैः
चतुर्थीबलाढ्यायबलाढ्याभ्याम्बलाढ्येभ्यः
पञ्चमीबलाढ्यात् / बलाढ्याद्बलाढ्याभ्याम्बलाढ्येभ्यः
षष्ठीबलाढ्यस्यबलाढ्ययोःबलाढ्यानाम्
सप्तमीबलाढ्येबलाढ्ययोःबलाढ्येषु
सम्बोधनहे बलाढ्यहे बलाढ्यौहे बलाढ्याः

अर्थ: बल (सामर्थ्य, शक्ति) + आढ्य (सम्पन्न, समृद्ध)
English: ‘rich in strength, strengthening (?)’, a bean, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें