🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:34:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बल्लव (पुंलिङ्ग)

ग्वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबल्लवःबल्लवौबल्लवाः
द्वितीयाबल्लवम्बल्लवौबल्लवान्
तृतीयाबल्लवेनबल्लवाभ्याम्बल्लवैः
चतुर्थीबल्लवायबल्लवाभ्याम्बल्लवेभ्यः
पञ्चमीबल्लवात् / बल्लवाद्बल्लवाभ्याम्बल्लवेभ्यः
षष्ठीबल्लवस्यबल्लवयोःबल्लवानाम्
सप्तमीबल्लवेबल्लवयोःबल्लवेषु
सम्बोधनहे बल्लवहे बल्लवौहे बल्लवाः

अर्थ: ग्वाला
संस्कृत: पर्याय: सूपकार, आरालिक, आन्धसिक, सूदा, औदनिक

📚 अमरकोश में:
• रसोइया (२.९.२८) — पर्याय: सूपकार, आरालिक, आन्धसिक, सूद, औदनिक, गुण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें