🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:38:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बस्तमुख (पुंलिङ्ग)

बस्त (बकरा) + मुख (किनारा, नोक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबस्तमुखःबस्तमुखौबस्तमुखाः
द्वितीयाबस्तमुखम्बस्तमुखौबस्तमुखान्
तृतीयाबस्तमुखेनबस्तमुखाभ्याम्बस्तमुखैः
चतुर्थीबस्तमुखायबस्तमुखाभ्याम्बस्तमुखेभ्यः
पञ्चमीबस्तमुखात् / बस्तमुखाद्बस्तमुखाभ्याम्बस्तमुखेभ्यः
षष्ठीबस्तमुखस्यबस्तमुखयोःबस्तमुखानाम्
सप्तमीबस्तमुखेबस्तमुखयोःबस्तमुखेषु
सम्बोधनहे बस्तमुखहे बस्तमुखौहे बस्तमुखाः

अर्थ: बस्त (बकरा) + मुख (किनारा, नोक)
English: goat-faced, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बस्तमुख (नपुंसकलिङ्ग)

बस्त (बकरा) + मुख (चेहरा, मुखमण्डल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबस्तमुखम्बस्तमुखेबस्तमुखानि
द्वितीयाबस्तमुखम्बस्तमुखेबस्तमुखानि
तृतीयाबस्तमुखेनबस्तमुखाभ्याम्बस्तमुखैः
चतुर्थीबस्तमुखायबस्तमुखाभ्याम्बस्तमुखेभ्यः
पञ्चमीबस्तमुखात् / बस्तमुखाद्बस्तमुखाभ्याम्बस्तमुखेभ्यः
षष्ठीबस्तमुखस्यबस्तमुखयोःबस्तमुखानाम्
सप्तमीबस्तमुखेबस्तमुखयोःबस्तमुखेषु
सम्बोधनहे बस्तमुखहे बस्तमुखेहे बस्तमुखानि

अर्थ: बस्त (बकरा) + मुख (चेहरा, मुखमण्डल)
English: goat-faced, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें