🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:21:34 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बस्ति (पुंलिङ्ग)

दवयोरभेद" मूत्राशय

🔎 आपका लिखा रूप बस्ती = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबस्तिःबस्तीबस्तयः
द्वितीयाबस्तिम्बस्तीबस्तीन्
तृतीयाबस्तिनाबस्तिभ्याम्बस्तिभिः
चतुर्थीबस्तयेबस्तिभ्याम्बस्तिभ्यः
पञ्चमीबस्तेःबस्तिभ्याम्बस्तिभ्यः
षष्ठीबस्तेःबस्त्योःबस्तीनाम्
सप्तमीबस्तौबस्त्योःबस्तिषु
सम्बोधनहे बस्तेहे बस्तीहे बस्तयः

अर्थ: दवयोरभेद" मूत्राशय
संस्कृत: नाभ्यधोभागः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बस्ति (स्त्रीलिङ्ग)

दवयोरभेद" मूत्राशय

🔎 आपका लिखा रूप बस्ती = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबस्तिःबस्तीबस्तयः
द्वितीयाबस्तिम्बस्तीबस्तीः
तृतीयाबस्त्याबस्तिभ्याम्बस्तिभिः
चतुर्थीबस्तये / बस्त्यैबस्तिभ्याम्बस्तिभ्यः
पञ्चमीबस्तेः / बस्त्याःबस्तिभ्याम्बस्तिभ्यः
षष्ठीबस्तेः / बस्त्याःबस्त्योःबस्तीनाम्
सप्तमीबस्तौ / बस्त्याम्बस्त्योःबस्तिषु
सम्बोधनहे बस्तेहे बस्तीहे बस्तयः

अर्थ: दवयोरभेद" मूत्राशय
संस्कृत: नाभ्यधोभागः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें