🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:16:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बाभ्रुक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबाभ्रुकःबाभ्रुकौबाभ्रुकाः
द्वितीयाबाभ्रुकम्बाभ्रुकौबाभ्रुकान्
तृतीयाबाभ्रुकेणबाभ्रुकाभ्याम्बाभ्रुकैः
चतुर्थीबाभ्रुकायबाभ्रुकाभ्याम्बाभ्रुकेभ्यः
पञ्चमीबाभ्रुकात् / बाभ्रुकाद्बाभ्रुकाभ्याम्बाभ्रुकेभ्यः
षष्ठीबाभ्रुकस्यबाभ्रुकयोःबाभ्रुकाणाम्
सप्तमीबाभ्रुकेबाभ्रुकयोःबाभ्रुकेषु
सम्बोधनहे बाभ्रुकहे बाभ्रुकौहे बाभ्रुकाः

अर्थ: —
English: (fr. बभ्रु) like an ichneumon i.e. (prob.) brown, brownish g. अङ्गुल्य्-आदि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बाभ्रुक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबाभ्रुकम्बाभ्रुकेबाभ्रुकाणि
द्वितीयाबाभ्रुकम्बाभ्रुकेबाभ्रुकाणि
तृतीयाबाभ्रुकेणबाभ्रुकाभ्याम्बाभ्रुकैः
चतुर्थीबाभ्रुकायबाभ्रुकाभ्याम्बाभ्रुकेभ्यः
पञ्चमीबाभ्रुकात् / बाभ्रुकाद्बाभ्रुकाभ्याम्बाभ्रुकेभ्यः
षष्ठीबाभ्रुकस्यबाभ्रुकयोःबाभ्रुकाणाम्
सप्तमीबाभ्रुकेबाभ्रुकयोःबाभ्रुकेषु
सम्बोधनहे बाभ्रुकहे बाभ्रुकेहे बाभ्रुकाणि

अर्थ: —
English: (fr. बभ्रु) like an ichneumon i.e. (prob.) brown, brownish g. अङ्गुल्य्-आदि.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें