🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:51:03 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बालकाव्य (नपुंसकलिङ्ग)

बाल (बच्चा, शिशुवत्) + काव्य (कविता, महाकाव्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबालकाव्यम्बालकाव्येबालकाव्यानि
द्वितीयाबालकाव्यम्बालकाव्येबालकाव्यानि
तृतीयाबालकाव्येनबालकाव्याभ्याम्बालकाव्यैः
चतुर्थीबालकाव्यायबालकाव्याभ्याम्बालकाव्येभ्यः
पञ्चमीबालकाव्यात् / बालकाव्याद्बालकाव्याभ्याम्बालकाव्येभ्यः
षष्ठीबालकाव्यस्यबालकाव्ययोःबालकाव्यानाम्
सप्तमीबालकाव्येबालकाव्ययोःबालकाव्येषु
सम्बोधनहे बालकाव्यहे बालकाव्येहे बालकाव्यानि

अर्थ: बाल (बच्चा, शिशुवत्) + काव्य (कविता, महाकाव्य)
English: N. of a poem.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬