🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:34:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बालजातीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबालजातीयःबालजातीयौबालजातीयाः
द्वितीयाबालजातीयम्बालजातीयौबालजातीयान्
तृतीयाबालजातीयेनबालजातीयाभ्याम्बालजातीयैः
चतुर्थीबालजातीयस्मै / बालजातीयायबालजातीयाभ्याम्बालजातीयेभ्यः
पञ्चमीबालजातीयस्मात् / बालजातीयस्माद् / बालजातीयात् / बालजातीयाद्बालजातीयाभ्याम्बालजातीयेभ्यः
षष्ठीबालजातीयस्यबालजातीययोःबालजातीयानाम्
सप्तमीबालजातीयस्मिन् / बालजातीयेबालजातीययोःबालजातीयेषु
सम्बोधनहे बालजातीयहे बालजातीयौहे बालजातीयाः

अर्थ: —
English: childish, foolish, simple, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बालजातीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबालजातीयम्बालजातीयेबालजातीयानि
द्वितीयाबालजातीयम्बालजातीयेबालजातीयानि
तृतीयाबालजातीयेनबालजातीयाभ्याम्बालजातीयैः
चतुर्थीबालजातीयस्मै / बालजातीयायबालजातीयाभ्याम्बालजातीयेभ्यः
पञ्चमीबालजातीयस्मात् / बालजातीयस्माद् / बालजातीयात् / बालजातीयाद्बालजातीयाभ्याम्बालजातीयेभ्यः
षष्ठीबालजातीयस्यबालजातीययोःबालजातीयानाम्
सप्तमीबालजातीयस्मिन् / बालजातीयेबालजातीययोःबालजातीयेषु
सम्बोधनहे बालजातीयहे बालजातीयेहे बालजातीयानि

अर्थ: —
English: childish, foolish, simple, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें