🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:45:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बालतृण (नपुंसकलिङ्ग)

नई दूब, हरी घास

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबालतृणम्बालतृणेबालतृणानि
द्वितीयाबालतृणम्बालतृणेबालतृणानि
तृतीयाबालतृणेनबालतृणाभ्याम्बालतृणैः
चतुर्थीबालतृणायबालतृणाभ्याम्बालतृणेभ्यः
पञ्चमीबालतृणात् / बालतृणाद्बालतृणाभ्याम्बालतृणेभ्यः
षष्ठीबालतृणस्यबालतृणयोःबालतृणानाम्
सप्तमीबालतृणेबालतृणयोःबालतृणेषु
सम्बोधनहे बालतृणहे बालतृणेहे बालतृणानि

अर्थ: नई दूब, हरी घास
संस्कृत: पर्याय: शष्प, शाद

📚 अमरकोश में:
• कोमल नई घास (२.४.१६७) — पर्याय: शष्प

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें