🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:00:06 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बाल्हायन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबाल्हायनःबाल्हायनौबाल्हायनाः
द्वितीयाबाल्हायनम्बाल्हायनौबाल्हायनान्
तृतीयाबाल्हायनेनबाल्हायनाभ्याम्बाल्हायनैः
चतुर्थीबाल्हायनायबाल्हायनाभ्याम्बाल्हायनेभ्यः
पञ्चमीबाल्हायनात् / बाल्हायनाद्बाल्हायनाभ्याम्बाल्हायनेभ्यः
षष्ठीबाल्हायनस्यबाल्हायनयोःबाल्हायनानाम्
सप्तमीबाल्हायनेबाल्हायनयोःबाल्हायनेषु
सम्बोधनहे बाल्हायनहे बाल्हायनौहे बाल्हायनाः

अर्थ: —
English: , fr. बाल्हि, Pāṇ. iv, 2, 99; Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बाल्हायन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबाल्हायनम्बाल्हायनेबाल्हायनानि
द्वितीयाबाल्हायनम्बाल्हायनेबाल्हायनानि
तृतीयाबाल्हायनेनबाल्हायनाभ्याम्बाल्हायनैः
चतुर्थीबाल्हायनायबाल्हायनाभ्याम्बाल्हायनेभ्यः
पञ्चमीबाल्हायनात् / बाल्हायनाद्बाल्हायनाभ्याम्बाल्हायनेभ्यः
षष्ठीबाल्हायनस्यबाल्हायनयोःबाल्हायनानाम्
सप्तमीबाल्हायनेबाल्हायनयोःबाल्हायनेषु
सम्बोधनहे बाल्हायनहे बाल्हायनेहे बाल्हायनानि

अर्थ: —
English: , fr. बाल्हि, Pāṇ. iv, 2, 99; Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬