🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:45:07 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बास्त (पुंलिङ्ग)

बकरे से उत्पन्न या प्राप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबास्तःबास्तौबास्ताः
द्वितीयाबास्तम्बास्तौबास्तान्
तृतीयाबास्तेनबास्ताभ्याम्बास्तैः
चतुर्थीबास्तायबास्ताभ्याम्बास्तेभ्यः
पञ्चमीबास्तात् / बास्ताद्बास्ताभ्याम्बास्तेभ्यः
षष्ठीबास्तस्यबास्तयोःबास्तानाम्
सप्तमीबास्तेबास्तयोःबास्तेषु
सम्बोधनहे बास्तहे बास्तौहे बास्ताः

अर्थ: बकरे से उत्पन्न या प्राप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बास्त (नपुंसकलिङ्ग)

बकरे से उत्पन्न या प्राप्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबास्तम्बास्तेबास्तानि
द्वितीयाबास्तम्बास्तेबास्तानि
तृतीयाबास्तेनबास्ताभ्याम्बास्तैः
चतुर्थीबास्तायबास्ताभ्याम्बास्तेभ्यः
पञ्चमीबास्तात् / बास्ताद्बास्ताभ्याम्बास्तेभ्यः
षष्ठीबास्तस्यबास्तयोःबास्तानाम्
सप्तमीबास्तेबास्तयोःबास्तेषु
सम्बोधनहे बास्तहे बास्तेहे बास्तानि

अर्थ: बकरे से उत्पन्न या प्राप्त

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें