🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:19:34 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बुध्न (पुंलिङ्ग)

बुधादेशः" बर्तन की तली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबुध्नःबुध्नौबुध्नाः
द्वितीयाबुध्नम्बुध्नौबुध्नान्
तृतीयाबुध्नेनबुध्नाभ्याम्बुध्नैः
चतुर्थीबुध्नायबुध्नाभ्याम्बुध्नेभ्यः
पञ्चमीबुध्नात् / बुध्नाद्बुध्नाभ्याम्बुध्नेभ्यः
षष्ठीबुध्नस्यबुध्नयोःबुध्नानाम्
सप्तमीबुध्नेबुध्नयोःबुध्नेषु
सम्बोधनहे बुध्नहे बुध्नौहे बुध्नाः

अर्थ: बुधादेशः" बर्तन की तली
संस्कृत: पर्याय: मूल, अङ्घ्रिनामक

📚 अमरकोश में:
• जड़ (२.४.१२) — पर्याय: मूल, अंघ्रि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बुध्न (नपुंसकलिङ्ग)

बुधादेशः" बर्तन की तली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबुध्नम्बुध्नेबुध्नानि
द्वितीयाबुध्नम्बुध्नेबुध्नानि
तृतीयाबुध्नेनबुध्नाभ्याम्बुध्नैः
चतुर्थीबुध्नायबुध्नाभ्याम्बुध्नेभ्यः
पञ्चमीबुध्नात् / बुध्नाद्बुध्नाभ्याम्बुध्नेभ्यः
षष्ठीबुध्नस्यबुध्नयोःबुध्नानाम्
सप्तमीबुध्नेबुध्नयोःबुध्नेषु
सम्बोधनहे बुध्नहे बुध्नेहे बुध्नानि

अर्थ: बुधादेशः" बर्तन की तली
संस्कृत: पर्याय: मूल, अङ्घ्रिनामक
English: (probably not connected with √ बुध्; but cf. Uṇ. iii, 5) bottom, ground, base, depth, lowest part of anything

📚 अमरकोश में:
• जड़ (२.४.१२) — पर्याय: मूल, अंघ्रि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें