🕉️ 21 November 2026, Saturday · 03:06:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

बुध्निय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबुध्नियःबुध्नियौबुध्नियाः
द्वितीयाबुध्नियम्बुध्नियौबुध्नियान्
तृतीयाबुध्नियेनबुध्नियाभ्याम्बुध्नियैः
चतुर्थीबुध्नियायबुध्नियाभ्याम्बुध्नियेभ्यः
पञ्चमीबुध्नियात् / बुध्नियाद्बुध्नियाभ्याम्बुध्नियेभ्यः
षष्ठीबुध्नियस्यबुध्निययोःबुध्नियानाम्
सप्तमीबुध्नियेबुध्निययोःबुध्नियेषु
सम्बोधनहे बुध्नियहे बुध्नियौहे बुध्नियाः

अर्थ: —
English: -next, TBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

बुध्निय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाबुध्नियम्बुध्नियेबुध्नियानि
द्वितीयाबुध्नियम्बुध्नियेबुध्नियानि
तृतीयाबुध्नियेनबुध्नियाभ्याम्बुध्नियैः
चतुर्थीबुध्नियायबुध्नियाभ्याम्बुध्नियेभ्यः
पञ्चमीबुध्नियात् / बुध्नियाद्बुध्नियाभ्याम्बुध्नियेभ्यः
षष्ठीबुध्नियस्यबुध्निययोःबुध्नियानाम्
सप्तमीबुध्नियेबुध्निययोःबुध्नियेषु
सम्बोधनहे बुध्नियहे बुध्नियेहे बुध्नियानि

अर्थ: —
English: -next, TBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें