🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:58:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ब्रध्न (पुंलिङ्ग)

ब्रधादेशः" सूर्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाब्रध्नःब्रध्नौब्रध्नाः
द्वितीयाब्रध्नम्ब्रध्नौब्रध्नान्
तृतीयाब्रध्नेनब्रध्नाभ्याम्ब्रध्नैः
चतुर्थीब्रध्नायब्रध्नाभ्याम्ब्रध्नेभ्यः
पञ्चमीब्रध्नात् / ब्रध्नाद्ब्रध्नाभ्याम्ब्रध्नेभ्यः
षष्ठीब्रध्नस्यब्रध्नयोःब्रध्नानाम्
सप्तमीब्रध्नेब्रध्नयोःब्रध्नेषु
सम्बोधनहे ब्रध्नहे ब्रध्नौहे ब्रध्नाः

अर्थ: ब्रधादेशः" सूर्य
संस्कृत: पर्याय: सूर, सूर्य, अर्यमन्, आदित्य, द्वादशात्मन्

📚 अमरकोश में:
• सूर्य के नाम (१.३.३०) — पर्याय: सूर, सूर्य, अर्यमा, आदित्य, द्वादशात्मा, दिवाकर, भास्कर, अहस्कर, प्रभाकर, विभाकर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें