🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:41:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

ब्रह्मन् (पुंलिङ्ग)

ब्रह्मदेवः

🔎 आपका लिखा रूप ब्रह्मा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाब्रह्माब्रह्माणौब्रह्माणः
द्वितीयाब्रह्माणम्ब्रह्माणौब्रह्म्ञः
तृतीयाब्रह्म्ञाब्रह्मभ्याम्ब्रह्मभिः
चतुर्थीब्रह्म्ञेब्रह्मभ्याम्ब्रह्मभ्यः
पञ्चमीब्रह्म्ञःब्रह्मभ्याम्ब्रह्मभ्यः
षष्ठीब्रह्म्ञःब्रह्म्ञोःब्रह्म्ञाम्
सप्तमीब्रह्म्ञि / ब्रह्मनिब्रह्म्ञोःब्रह्मसु
सम्बोधनहे ब्रह्मन्हे ब्रह्माणौहे ब्रह्माणः

अर्थ: ब्रह्मदेवः
संस्कृत: ब्रह्मदेवः, ब्रह्मा · पर्याय: आत्मभू, सुरज्येष्ठ, परमेष्ठिन्, पितामह, हिरण्यगर्भ
English: Lord Brahma

📚 अमरकोश में:
• आत्मा (३.३.११७) — पर्याय: प्रयत्न, धैर्य, बुद्धि, स्वभाव, शरीर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें