🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:48:20 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भञ्जिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभञ्जीभञ्जिनौभञ्जिनः
द्वितीयाभञ्जिनम्भञ्जिनौभञ्जिनः
तृतीयाभञ्जिनाभञ्जिभ्याम्भञ्जिभिः
चतुर्थीभञ्जिनेभञ्जिभ्याम्भञ्जिभ्यः
पञ्चमीभञ्जिनःभञ्जिभ्याम्भञ्जिभ्यः
षष्ठीभञ्जिनःभञ्जिनोःभञ्जिनाम्
सप्तमीभञ्जिनिभञ्जिनोःभञ्जिषु
सम्बोधनहे भञ्जिन्हे भञ्जिनौहे भञ्जिनः

अर्थ: —
English: breaking, dispelling (See मद-भञ्जिन्).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भञ्जिन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभञ्जिभञ्जिनीभञ्जीनि
द्वितीयाभञ्जिभञ्जिनीभञ्जीनि
तृतीयाभञ्जिनाभञ्जिभ्याम्भञ्जिभिः
चतुर्थीभञ्जिनेभञ्जिभ्याम्भञ्जिभ्यः
पञ्चमीभञ्जिनःभञ्जिभ्याम्भञ्जिभ्यः
षष्ठीभञ्जिनःभञ्जिनोःभञ्जिनाम्
सप्तमीभञ्जिनिभञ्जिनोःभञ्जिषु
सम्बोधनहे भञ्जिन् / हे भञ्जिहे भञ्जिनीहे भञ्जीनि

अर्थ: —
English: breaking, dispelling (See मद-भञ्जिन्).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें