🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:58:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भद्रश्रय (नपुंसकलिङ्ग)

चन्दन का काष्ठ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभद्रश्रयम्भद्रश्रयेभद्रश्रयाणि
द्वितीयाभद्रश्रयम्भद्रश्रयेभद्रश्रयाणि
तृतीयाभद्रश्रयेणभद्रश्रयाभ्याम्भद्रश्रयैः
चतुर्थीभद्रश्रयायभद्रश्रयाभ्याम्भद्रश्रयेभ्यः
पञ्चमीभद्रश्रयात् / भद्रश्रयाद्भद्रश्रयाभ्याम्भद्रश्रयेभ्यः
षष्ठीभद्रश्रयस्यभद्रश्रययोःभद्रश्रयाणाम्
सप्तमीभद्रश्रयेभद्रश्रययोःभद्रश्रयेषु
सम्बोधनहे भद्रश्रयहे भद्रश्रयेहे भद्रश्रयाणि

अर्थ: चन्दन का काष्ठ

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬