🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:25:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भयद्रुत (पुंलिङ्ग)

भय के कारण भागने वाला, पराजित, भगाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभयद्रुतःभयद्रुतौभयद्रुताः
द्वितीयाभयद्रुतम्भयद्रुतौभयद्रुतान्
तृतीयाभयद्रुतेनभयद्रुताभ्याम्भयद्रुतैः
चतुर्थीभयद्रुतायभयद्रुताभ्याम्भयद्रुतेभ्यः
पञ्चमीभयद्रुतात् / भयद्रुताद्भयद्रुताभ्याम्भयद्रुतेभ्यः
षष्ठीभयद्रुतस्यभयद्रुतयोःभयद्रुतानाम्
सप्तमीभयद्रुतेभयद्रुतयोःभयद्रुतेषु
सम्बोधनहे भयद्रुतहे भयद्रुतौहे भयद्रुताः

अर्थ: भय के कारण भागने वाला, पराजित, भगाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: कान्दिशीक

📚 अमरकोश में:
• डरकर भागा (३.१.४२) — पर्याय: कान्दिशीक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भयद्रुत (नपुंसकलिङ्ग)

भय के कारण भागने वाला, पराजित, भगाया हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभयद्रुतम्भयद्रुतेभयद्रुतानि
द्वितीयाभयद्रुतम्भयद्रुतेभयद्रुतानि
तृतीयाभयद्रुतेनभयद्रुताभ्याम्भयद्रुतैः
चतुर्थीभयद्रुतायभयद्रुताभ्याम्भयद्रुतेभ्यः
पञ्चमीभयद्रुतात् / भयद्रुताद्भयद्रुताभ्याम्भयद्रुतेभ्यः
षष्ठीभयद्रुतस्यभयद्रुतयोःभयद्रुतानाम्
सप्तमीभयद्रुतेभयद्रुतयोःभयद्रुतेषु
सम्बोधनहे भयद्रुतहे भयद्रुतेहे भयद्रुतानि

अर्थ: भय के कारण भागने वाला, पराजित, भगाया हुआ
संस्कृत: पर्याय: कान्दिशीक

📚 अमरकोश में:
• डरकर भागा (३.१.४२) — पर्याय: कान्दिशीक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें