🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:19:48 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भयशील (पुंलिङ्ग)

भय (खतरा, जोखिम) + शील (अजगर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभयशीलःभयशीलौभयशीलाः
द्वितीयाभयशीलम्भयशीलौभयशीलान्
तृतीयाभयशीलेनभयशीलाभ्याम्भयशीलैः
चतुर्थीभयशीलायभयशीलाभ्याम्भयशीलेभ्यः
पञ्चमीभयशीलात् / भयशीलाद्भयशीलाभ्याम्भयशीलेभ्यः
षष्ठीभयशीलस्यभयशीलयोःभयशीलानाम्
सप्तमीभयशीलेभयशीलयोःभयशीलेषु
सम्बोधनहे भयशीलहे भयशीलौहे भयशीलाः

अर्थ: भय (खतरा, जोखिम) + शील (अजगर)
English: of a timorous disposition, timid, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भयशील (नपुंसकलिङ्ग)

भय (खतरा, जोखिम) + शील (स्वभाव, प्रकृति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभयशीलम्भयशीलेभयशीलानि
द्वितीयाभयशीलम्भयशीलेभयशीलानि
तृतीयाभयशीलेनभयशीलाभ्याम्भयशीलैः
चतुर्थीभयशीलायभयशीलाभ्याम्भयशीलेभ्यः
पञ्चमीभयशीलात् / भयशीलाद्भयशीलाभ्याम्भयशीलेभ्यः
षष्ठीभयशीलस्यभयशीलयोःभयशीलानाम्
सप्तमीभयशीलेभयशीलयोःभयशीलेषु
सम्बोधनहे भयशीलहे भयशीलेहे भयशीलानि

अर्थ: भय (खतरा, जोखिम) + शील (स्वभाव, प्रकृति)
English: of a timorous disposition, timid, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें