🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:15:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भर्ग्य (पुंलिङ्ग)

शिव का विशेषण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभर्ग्यःभर्ग्यौभर्ग्याः
द्वितीयाभर्ग्यम्भर्ग्यौभर्ग्यान्
तृतीयाभर्ग्येणभर्ग्याभ्याम्भर्ग्यैः
चतुर्थीभर्ग्यायभर्ग्याभ्याम्भर्ग्येभ्यः
पञ्चमीभर्ग्यात् / भर्ग्याद्भर्ग्याभ्याम्भर्ग्येभ्यः
षष्ठीभर्ग्यस्यभर्ग्ययोःभर्ग्याणाम्
सप्तमीभर्ग्येभर्ग्ययोःभर्ग्येषु
सम्बोधनहे भर्ग्यहे भर्ग्यौहे भर्ग्याः

अर्थ: शिव का विशेषण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भर्ग्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभर्ग्यम्भर्ग्येभर्ग्याणि
द्वितीयाभर्ग्यम्भर्ग्येभर्ग्याणि
तृतीयाभर्ग्येणभर्ग्याभ्याम्भर्ग्यैः
चतुर्थीभर्ग्यायभर्ग्याभ्याम्भर्ग्येभ्यः
पञ्चमीभर्ग्यात् / भर्ग्याद्भर्ग्याभ्याम्भर्ग्येभ्यः
षष्ठीभर्ग्यस्यभर्ग्ययोःभर्ग्याणाम्
सप्तमीभर्ग्येभर्ग्ययोःभर्ग्येषु
सम्बोधनहे भर्ग्यहे भर्ग्येहे भर्ग्याणि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें