🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:32:51 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भर्जन (पुंलिङ्ग)

भूनने वाला तलने वाला, पकाने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभर्जनःभर्जनौभर्जनाः
द्वितीयाभर्जनम्भर्जनौभर्जनान्
तृतीयाभर्जनेनभर्जनाभ्याम्भर्जनैः
चतुर्थीभर्जनायभर्जनाभ्याम्भर्जनेभ्यः
पञ्चमीभर्जनात् / भर्जनाद्भर्जनाभ्याम्भर्जनेभ्यः
षष्ठीभर्जनस्यभर्जनयोःभर्जनानाम्
सप्तमीभर्जनेभर्जनयोःभर्जनेषु
सम्बोधनहे भर्जनहे भर्जनौहे भर्जनाः

अर्थ: भूनने वाला तलने वाला, पकाने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भर्जन (नपुंसकलिङ्ग)

भूनने वाला तलने वाला, पकाने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभर्जनम्भर्जनेभर्जनानि
द्वितीयाभर्जनम्भर्जनेभर्जनानि
तृतीयाभर्जनेनभर्जनाभ्याम्भर्जनैः
चतुर्थीभर्जनायभर्जनाभ्याम्भर्जनेभ्यः
पञ्चमीभर्जनात् / भर्जनाद्भर्जनाभ्याम्भर्जनेभ्यः
षष्ठीभर्जनस्यभर्जनयोःभर्जनानाम्
सप्तमीभर्जनेभर्जनयोःभर्जनेषु
सम्बोधनहे भर्जनहे भर्जनेहे भर्जनानि

अर्थ: भूनने वाला तलने वाला, पकाने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें