🕉️ 19 November 2026, Thursday · 01:06:31 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भसित (पुंलिङ्ग)

जलकर भस्म बना हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभसितःभसितौभसिताः
द्वितीयाभसितम्भसितौभसितान्
तृतीयाभसितेनभसिताभ्याम्भसितैः
चतुर्थीभसितायभसिताभ्याम्भसितेभ्यः
पञ्चमीभसितात् / भसिताद्भसिताभ्याम्भसितेभ्यः
षष्ठीभसितस्यभसितयोःभसितानाम्
सप्तमीभसितेभसितयोःभसितेषु
सम्बोधनहे भसितहे भसितौहे भसिताः

अर्थ: जलकर भस्म बना हुआ
संस्कृत: पर्याय: भूति, भस्मन्, क्षार, रक्षा

📚 अमरकोश में:
• राख के नाम (१.१.६९) — पर्याय: भूति, भस्म

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भसित (नपुंसकलिङ्ग)

जलकर भस्म बना हुआ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभसितम्भसितेभसितानि
द्वितीयाभसितम्भसितेभसितानि
तृतीयाभसितेनभसिताभ्याम्भसितैः
चतुर्थीभसितायभसिताभ्याम्भसितेभ्यः
पञ्चमीभसितात् / भसिताद्भसिताभ्याम्भसितेभ्यः
षष्ठीभसितस्यभसितयोःभसितानाम्
सप्तमीभसितेभसितयोःभसितेषु
सम्बोधनहे भसितहे भसितेहे भसितानि

अर्थ: जलकर भस्म बना हुआ
संस्कृत: पर्याय: भूति, भस्मन्, क्षार, रक्षा

📚 अमरकोश में:
• राख के नाम (१.१.६९) — पर्याय: भूति, भस्म

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें