🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:42:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भस्मक (नपुंसकलिङ्ग)

सोना या चाँदी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभस्मकम्भस्मकेभस्मकानि
द्वितीयाभस्मकम्भस्मकेभस्मकानि
तृतीयाभस्मकेनभस्मकाभ्याम्भस्मकैः
चतुर्थीभस्मकायभस्मकाभ्याम्भस्मकेभ्यः
पञ्चमीभस्मकात् / भस्मकाद्भस्मकाभ्याम्भस्मकेभ्यः
षष्ठीभस्मकस्यभस्मकयोःभस्मकानाम्
सप्तमीभस्मकेभस्मकयोःभस्मकेषु
सम्बोधनहे भस्मकहे भस्मकेहे भस्मकानि

अर्थ: सोना या चाँदी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भस्मक (पुंलिङ्ग)

सोना या चाँदी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभस्मकःभस्मकौभस्मकाः
द्वितीयाभस्मकम्भस्मकौभस्मकान्
तृतीयाभस्मकेनभस्मकाभ्याम्भस्मकैः
चतुर्थीभस्मकायभस्मकाभ्याम्भस्मकेभ्यः
पञ्चमीभस्मकात् / भस्मकाद्भस्मकाभ्याम्भस्मकेभ्यः
षष्ठीभस्मकस्यभस्मकयोःभस्मकानाम्
सप्तमीभस्मकेभस्मकयोःभस्मकेषु
सम्बोधनहे भस्मकहे भस्मकौहे भस्मकाः

अर्थ: सोना या चाँदी
English: (with अग्नी) = भस्माग्नि, ŚārṅgS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें