🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:39:23 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भाक्तिक (पुंलिङ्ग)

अनुजीवी, पराश्रयी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभाक्तिकःभाक्तिकौभाक्तिकाः
द्वितीयाभाक्तिकम्भाक्तिकौभाक्तिकान्
तृतीयाभाक्तिकेनभाक्तिकाभ्याम्भाक्तिकैः
चतुर्थीभाक्तिकायभाक्तिकाभ्याम्भाक्तिकेभ्यः
पञ्चमीभाक्तिकात् / भाक्तिकाद्भाक्तिकाभ्याम्भाक्तिकेभ्यः
षष्ठीभाक्तिकस्यभाक्तिकयोःभाक्तिकानाम्
सप्तमीभाक्तिकेभाक्तिकयोःभाक्तिकेषु
सम्बोधनहे भाक्तिकहे भाक्तिकौहे भाक्तिकाः

अर्थ: अनुजीवी, पराश्रयी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भाक्तिक (नपुंसकलिङ्ग)

अनुजीवी, पराश्रयी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभाक्तिकम्भाक्तिकेभाक्तिकानि
द्वितीयाभाक्तिकम्भाक्तिकेभाक्तिकानि
तृतीयाभाक्तिकेनभाक्तिकाभ्याम्भाक्तिकैः
चतुर्थीभाक्तिकायभाक्तिकाभ्याम्भाक्तिकेभ्यः
पञ्चमीभाक्तिकात् / भाक्तिकाद्भाक्तिकाभ्याम्भाक्तिकेभ्यः
षष्ठीभाक्तिकस्यभाक्तिकयोःभाक्तिकानाम्
सप्तमीभाक्तिकेभाक्तिकयोःभाक्तिकेषु
सम्बोधनहे भाक्तिकहे भाक्तिकेहे भाक्तिकानि

अर्थ: अनुजीवी, पराश्रयी
English: = भाक्त1, regularly fed by another, a dependent, retainer, Pāṇ. iv, 4, 68 (also नित्य-भ्°, Āpast.)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें