🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:39:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भागवत (पुंलिङ्ग)

भगवतः भगवत्या वा इदं सोऽस्य देवता वा अण् विष्णु से सम्बन्ध रखने वाला या विष्णु का पूजा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभागवतःभागवतौभागवताः
द्वितीयाभागवतम्भागवतौभागवतान्
तृतीयाभागवतेनभागवताभ्याम्भागवतैः
चतुर्थीभागवतायभागवताभ्याम्भागवतेभ्यः
पञ्चमीभागवतात् / भागवताद्भागवताभ्याम्भागवतेभ्यः
षष्ठीभागवतस्यभागवतयोःभागवतानाम्
सप्तमीभागवतेभागवतयोःभागवतेषु
सम्बोधनहे भागवतहे भागवतौहे भागवताः

अर्थ: भगवतः भगवत्या वा इदं सोऽस्य देवता वा अण् विष्णु से सम्बन्ध रखने वाला या विष्णु का पूजा करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भागवत (नपुंसकलिङ्ग)

भगवतः भगवत्या वा इदं सोऽस्य देवता वा अण् विष्णु से सम्बन्ध रखने वाला या विष्णु का पूजा करने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभागवतम्भागवतेभागवतानि
द्वितीयाभागवतम्भागवतेभागवतानि
तृतीयाभागवतेनभागवताभ्याम्भागवतैः
चतुर्थीभागवतायभागवताभ्याम्भागवतेभ्यः
पञ्चमीभागवतात् / भागवताद्भागवताभ्याम्भागवतेभ्यः
षष्ठीभागवतस्यभागवतयोःभागवतानाम्
सप्तमीभागवतेभागवतयोःभागवतेषु
सम्बोधनहे भागवतहे भागवतेहे भागवतानि

अर्थ: भगवतः भगवत्या वा इदं सोऽस्य देवता वा अण् विष्णु से सम्बन्ध रखने वाला या विष्णु का पूजा करने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें