🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:32:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भाग्यवत् (पुंलिङ्ग)

भाग्यशाली, सौभाग्यसम्पन्न, आनन्दित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभाग्यवान्भाग्यवन्तौभाग्यवन्तः
द्वितीयाभाग्यवन्तम्भाग्यवन्तौभाग्यवतः
तृतीयाभाग्यवताभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भिः
चतुर्थीभाग्यवतेभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भ्यः
पञ्चमीभाग्यवतःभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भ्यः
षष्ठीभाग्यवतःभाग्यवतोःभाग्यवताम्
सप्तमीभाग्यवतिभाग्यवतोःभाग्यवत्सु
सम्बोधनहे भाग्यवन्हे भाग्यवन्तौहे भाग्यवन्तः

अर्थ: भाग्यशाली, सौभाग्यसम्पन्न, आनन्दित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भाग्यवत् (स्त्रीलिङ्ग)

भाग्यशाली, सौभाग्यसम्पन्न, आनन्दित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभाग्यवत् / भाग्यवद्भाग्यवतौभाग्यवतः
द्वितीयाभाग्यवतम्भाग्यवतौभाग्यवतः
तृतीयाभाग्यवताभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भिः
चतुर्थीभाग्यवतेभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भ्यः
पञ्चमीभाग्यवतःभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भ्यः
षष्ठीभाग्यवतःभाग्यवतोःभाग्यवताम्
सप्तमीभाग्यवतिभाग्यवतोःभाग्यवत्सु
सम्बोधनहे भाग्यवत् / हे भाग्यवद्हे भाग्यवतौहे भाग्यवतः

अर्थ: भाग्यशाली, सौभाग्यसम्पन्न, आनन्दित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भाग्यवत् (नपुंसकलिङ्ग)

भाग्यशाली, सौभाग्यसम्पन्न, आनन्दित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभाग्यवत् / भाग्यवद्भाग्यवतीभाग्यवन्ति
द्वितीयाभाग्यवत् / भाग्यवद्भाग्यवतीभाग्यवन्ति
तृतीयाभाग्यवताभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भिः
चतुर्थीभाग्यवतेभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भ्यः
पञ्चमीभाग्यवतःभाग्यवद्भ्याम्भाग्यवद्भ्यः
षष्ठीभाग्यवतःभाग्यवतोःभाग्यवताम्
सप्तमीभाग्यवतिभाग्यवतोःभाग्यवत्सु
सम्बोधनहे भाग्यवत् / हे भाग्यवद्हे भाग्यवतीहे भाग्यवन्ति

अर्थ: भाग्यशाली, सौभाग्यसम्पन्न, आनन्दित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬