🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:39:26 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भारयष्टि (पुंलिङ्ग)

बोझ उड़ाने की लकड़ी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभारयष्टिःभारयष्टीभारयष्टयः
द्वितीयाभारयष्टिम्भारयष्टीभारयष्टीन्
तृतीयाभारयष्टिनाभारयष्टिभ्याम्भारयष्टिभिः
चतुर्थीभारयष्टयेभारयष्टिभ्याम्भारयष्टिभ्यः
पञ्चमीभारयष्टेःभारयष्टिभ्याम्भारयष्टिभ्यः
षष्ठीभारयष्टेःभारयष्ट्योःभारयष्टीनाम्
सप्तमीभारयष्टौभारयष्ट्योःभारयष्टिषु
सम्बोधनहे भारयष्टेहे भारयष्टीहे भारयष्टयः

अर्थ: बोझ उड़ाने की लकड़ी
संस्कृत: पर्याय: विहङ्गिका

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भारयष्टि (स्त्रीलिङ्ग)

बोझ उड़ाने की लकड़ी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभारयष्टिःभारयष्टीभारयष्टयः
द्वितीयाभारयष्टिम्भारयष्टीभारयष्टीः
तृतीयाभारयष्ट्याभारयष्टिभ्याम्भारयष्टिभिः
चतुर्थीभारयष्टये / भारयष्ट्यैभारयष्टिभ्याम्भारयष्टिभ्यः
पञ्चमीभारयष्टेः / भारयष्ट्याःभारयष्टिभ्याम्भारयष्टिभ्यः
षष्ठीभारयष्टेः / भारयष्ट्याःभारयष्ट्योःभारयष्टीनाम्
सप्तमीभारयष्टौ / भारयष्ट्याम्भारयष्ट्योःभारयष्टिषु
सम्बोधनहे भारयष्टेहे भारयष्टीहे भारयष्टयः

अर्थ: बोझ उड़ाने की लकड़ी
संस्कृत: पर्याय: विहङ्गिका
English: a pole or yoke for carrying loads, L.

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬