🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:33:00 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भार्गव (पुंलिङ्ग)

शुक्राचार्य, शुक्रग्रह का शास्ता और असुरों का आचार्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभार्गवःभार्गवौभार्गवाः
द्वितीयाभार्गवम्भार्गवौभार्गवान्
तृतीयाभार्गवेणभार्गवाभ्याम्भार्गवैः
चतुर्थीभार्गवायभार्गवाभ्याम्भार्गवेभ्यः
पञ्चमीभार्गवात् / भार्गवाद्भार्गवाभ्याम्भार्गवेभ्यः
षष्ठीभार्गवस्यभार्गवयोःभार्गवाणाम्
सप्तमीभार्गवेभार्गवयोःभार्गवेषु
सम्बोधनहे भार्गवहे भार्गवौहे भार्गवाः

अर्थ: शुक्राचार्य, शुक्रग्रह का शास्ता और असुरों का आचार्य
संस्कृत: पर्याय: शुक्र, दैत्यगुरु, काव्य, उशनस्, कवि

📚 अमरकोश में:
• शुक्र के नाम (१.३.२७) — पर्याय: शुक्र, दैत्यगुरु, काव्य, उशना, कवि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भार्गव (नपुंसकलिङ्ग)

शुक्राचार्य, शुक्रग्रह का शास्ता और असुरों का आचार्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभार्गवम्भार्गवेभार्गवाणि
द्वितीयाभार्गवम्भार्गवेभार्गवाणि
तृतीयाभार्गवेणभार्गवाभ्याम्भार्गवैः
चतुर्थीभार्गवायभार्गवाभ्याम्भार्गवेभ्यः
पञ्चमीभार्गवात् / भार्गवाद्भार्गवाभ्याम्भार्गवेभ्यः
षष्ठीभार्गवस्यभार्गवयोःभार्गवाणाम्
सप्तमीभार्गवेभार्गवयोःभार्गवेषु
सम्बोधनहे भार्गवहे भार्गवेहे भार्गवाणि

अर्थ: शुक्राचार्य, शुक्रग्रह का शास्ता और असुरों का आचार्य
संस्कृत: पर्याय: शुक्र, दैत्यगुरु, काव्य, उशनस्, कवि
English: relating to or coming from Bhṛgu, Up.; MBh. &c.

📚 अमरकोश में:
• शुक्र के नाम (१.३.२७) — पर्याय: शुक्र, दैत्यगुरु, काव्य, उशना, कवि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें