🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:15:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भित्ति (स्त्रीलिङ्ग)

तोड़ना, खण्ड-खण्ड करना, बाँटना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभित्तिःभित्तीभित्तयः
द्वितीयाभित्तिम्भित्तीभित्तीः
तृतीयाभित्त्याभित्तिभ्याम्भित्तिभिः
चतुर्थीभित्तये / भित्त्यैभित्तिभ्याम्भित्तिभ्यः
पञ्चमीभित्तेः / भित्त्याःभित्तिभ्याम्भित्तिभ्यः
षष्ठीभित्तेः / भित्त्याःभित्त्योःभित्तीनाम्
सप्तमीभित्तौ / भित्त्याम्भित्त्योःभित्तिषु
सम्बोधनहे भित्तेहे भित्तीहे भित्तयः

अर्थ: तोड़ना, खण्ड-खण्ड करना, बाँटना
संस्कृत: पर्याय: कुड्य, कपिशीर्ष

📚 अमरकोश में:
• दीवार (२.२.४) — पर्याय: कुड्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें