🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:15:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भीमरथी (पुंलिङ्ग)

मनुष्य के सतत्तरवें वर्ष में सातवें महीने की सातवीं रात

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभीमरथीःभीमरथियौभीमरथियः
द्वितीयाभीमरथियम्भीमरथियौभीमरथियः
तृतीयाभीमरथियाभीमरथीभ्याम्भीमरथीभिः
चतुर्थीभीमरथियेभीमरथीभ्याम्भीमरथीभ्यः
पञ्चमीभीमरथियःभीमरथीभ्याम्भीमरथीभ्यः
षष्ठीभीमरथियःभीमरथियोःभीमरथियाम्
सप्तमीभीमरथियिभीमरथियोःभीमरथीषु
सम्बोधनहे भीमरथीःहे भीमरथियौहे भीमरथियः

अर्थ: मनुष्य के सतत्तरवें वर्ष में सातवें महीने की सातवीं रात

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भीमरथी (स्त्रीलिङ्ग)

मनुष्य के सतत्तरवें वर्ष में सातवें महीने की सातवीं रात

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभीमरथीभीमरथ्यौभीमरथ्यः
द्वितीयाभीमरथीम्भीमरथ्यौभीमरथीः
तृतीयाभीमरथ्याभीमरथीभ्याम्भीमरथीभिः
चतुर्थीभीमरथ्यैभीमरथीभ्याम्भीमरथीभ्यः
पञ्चमीभीमरथ्याःभीमरथीभ्याम्भीमरथीभ्यः
षष्ठीभीमरथ्याःभीमरथ्योःभीमरथीनाम्
सप्तमीभीमरथ्याम्भीमरथ्योःभीमरथीषु
सम्बोधनहे भीमरथिहे भीमरथ्यौहे भीमरथ्यः

अर्थ: मनुष्य के सतत्तरवें वर्ष में सातवें महीने की सातवीं रात
English: N. of a river in the Himâlaya mountains, MBh.; Hariv.; Pur.; Var.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें