🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:01:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भीष्मसू (स्त्रीलिङ्ग)

गंगा नदी का विशेषण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभीष्मसूःभीष्मस्वौभीष्मस्वः
द्वितीयाभीष्मस्वम्भीष्मस्वौभीष्मस्वः
तृतीयाभीष्मस्वाभीष्मसूभ्याम्भीष्मसूभिः
चतुर्थीभीष्मस्वेभीष्मसूभ्याम्भीष्मसूभ्यः
पञ्चमीभीष्मस्वःभीष्मसूभ्याम्भीष्मसूभ्यः
षष्ठीभीष्मस्वःभीष्मस्वोःभीष्मस्वाम्
सप्तमीभीष्मस्विभीष्मस्वोःभीष्मसूषु
सम्बोधनहे भीष्मसूःहे भीष्मस्वौहे भीष्मस्वः

अर्थ: गंगा नदी का विशेषण
संस्कृत: पर्याय: गङ्गा, विष्णुपदी, जह्नुतनया, सुरनिम्नगा, भागीरथी

📚 अमरकोश में:
• गंगा के और नाम (१.१०.३२) — पर्याय: भागीरथी, त्रिपथगा, त्रिस्रोता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें