🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:19:49 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भूतसर्ग (पुंलिङ्ग)

संसार की सृष्टि, उत्पन्न प्राणियों का समुदाय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूतसर्गःभूतसर्गौभूतसर्गाः
द्वितीयाभूतसर्गम्भूतसर्गौभूतसर्गान्
तृतीयाभूतसर्गेणभूतसर्गाभ्याम्भूतसर्गैः
चतुर्थीभूतसर्गायभूतसर्गाभ्याम्भूतसर्गेभ्यः
पञ्चमीभूतसर्गात् / भूतसर्गाद्भूतसर्गाभ्याम्भूतसर्गेभ्यः
षष्ठीभूतसर्गस्यभूतसर्गयोःभूतसर्गाणाम्
सप्तमीभूतसर्गेभूतसर्गयोःभूतसर्गेषु
सम्बोधनहे भूतसर्गहे भूतसर्गौहे भूतसर्गाः

अर्थ: संसार की सृष्टि, उत्पन्न प्राणियों का समुदाय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें