🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:48:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भूयस्काम (पुंलिङ्ग)

बहुत अधिक इच्छुक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूयस्कामःभूयस्कामौभूयस्कामाः
द्वितीयाभूयस्कामम्भूयस्कामौभूयस्कामान्
तृतीयाभूयस्कामेनभूयस्कामाभ्याम्भूयस्कामैः
चतुर्थीभूयस्कामायभूयस्कामाभ्याम्भूयस्कामेभ्यः
पञ्चमीभूयस्कामात् / भूयस्कामाद्भूयस्कामाभ्याम्भूयस्कामेभ्यः
षष्ठीभूयस्कामस्यभूयस्कामयोःभूयस्कामानाम्
सप्तमीभूयस्कामेभूयस्कामयोःभूयस्कामेषु
सम्बोधनहे भूयस्कामहे भूयस्कामौहे भूयस्कामाः

अर्थ: बहुत अधिक इच्छुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भूयस्काम (नपुंसकलिङ्ग)

बहुत अधिक इच्छुक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूयस्कामम्भूयस्कामेभूयस्कामानि
द्वितीयाभूयस्कामम्भूयस्कामेभूयस्कामानि
तृतीयाभूयस्कामेनभूयस्कामाभ्याम्भूयस्कामैः
चतुर्थीभूयस्कामायभूयस्कामाभ्याम्भूयस्कामेभ्यः
पञ्चमीभूयस्कामात् / भूयस्कामाद्भूयस्कामाभ्याम्भूयस्कामेभ्यः
षष्ठीभूयस्कामस्यभूयस्कामयोःभूयस्कामानाम्
सप्तमीभूयस्कामेभूयस्कामयोःभूयस्कामेषु
सम्बोधनहे भूयस्कामहे भूयस्कामेहे भूयस्कामानि

अर्थ: बहुत अधिक इच्छुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬